فراساحل ایران

رعايت استانداردهاي صنعت نفت توسط پيمانکاران داخلي،مقوله اي است که همواره مورد بحث مسئولين نفت کشور به عنوان کارفرما و سازمانهاي مجري طرح اشتغالزايي داخلي چون وزارت صنايع و معادن وسازمان گسترش ونوسازي وزارت کار در کشور بوده است. به همين دليل بررسي رونداعمال اين استانداردها درصنعت نفت وموانع موجود اعمال اين استانداردها مباحثي
بودندکه حبرنگارشانا در گفت و گوبا مهندس حميدرضايي مويدمدير برنامه ريزي شرکت صنايع فراساحل و کارشناس صنعت نفت مطرح کرده است.
حاصل اين گفت وگودر پي مي آيد.
شانا: استانداردهاي حاکم درصنعت نفت چگونه ايجادشدند و داراي چه ويژگي هايي هستند؟

- استانداردهاي صنعت نفت نيز مانند ديگر استانداردها بسيار پوياهستند و به مرور تغيير مي کنند چون هيچگاه نگاه ثابتي به استاندارد وجود ندارد. به طوري که در ابتدا ديدگاه هاي اقتصادي حاکم، فقط به دنبال افزايش توليد بودند و دستيابي به استانداردهاي توليد محور درمرحله اول ايجاد شد.و پس از دستيابي به آن ، استانداردهاي انسان محور براي ارتقائ وضعيت کاري کارکنان تعريف شد و بعد ها براي شرايط محيط کارمناسب وسلامتي کارکنان ، و بهداشت محيط نيز استاندارد تعريف شد.
درمرحله بعد به دليل افزايش تعاملات جهاني ورقابت شرکت هاي توليدي درسراسر دنيا، استاندارد کيفيت محصولات وفرآورده ها بوجود آمد که البته ضمن اينکه اين استانداردها روز به روز کاملتر مي شود براساس نياز ها وشرايط جديد استانداردهاي ديگري نيز دراين بخش تدوين خواهدشد.

شانا: تاريخچه استاندارد هاي نفتي چگونه است؟

_ اولين استاندارد صنعت نفت 150 سال پيش درکشور انگلستان ايجاد شد اين استاندارد ابتدا به گونه اي تدوين شده بود که امکان ورود توليدکنندگان ديگر را به صنعت نفت محدود کرده بود. بعدها نيز به دليل افزايش اهميت استخراج نفت دربسياري از نقاط دوردست براي بخشي از اين استانداردها رلکسيشن ايجادشد که امکان استخراج نفت را دربسياري از نقاط دوردست ميسر ساخت . وموجب شد: استانداردهاي ديگري نيز براي اعمال درديگرکشورها ايجاد شود.
امروزه نيز نحوه اعمال اين استانداردها در مکانهاي مختلف متفاوت است يعني استانداري که "شل" درانگلستان اجرامي مي کند درکشورهاي مختلف متفاوت است. ودرشرايط گوناگون تغييرمي کند.

شانا: وضعيت استانداردصنعت نفت درکشور ماچگونه است وچقدربا استاندارد هاي جهاني تطابق دارد؟

متاسفانه صنعت نفت ايران فاقد يک استاندارد قابل عرضه درسطح جهاني است اما براي انجام برخي پروژه ها به استانداردهاي بومي و ملي دست يافته است . همچنين استاندارد غالب صنعت نفت کشور، استانداردهاي "شل" و "API" است که درگذشته که پيمانکاران خارجي مجري طرح هاي صنعت نفت بودنددرکشور اعمال شده است.

شانا:رونداعمال استاندارد درصنعت نفت کشور از سه دهه اخير که پيمانکاران داخلي وارد صنعت نفت کشور شده اند چگونه است؟

تقريبا از دهه 60 که جنگ وتحريم ها شكل گرفت، صنعت نفت کشور به سمت و سوي اعمال روش هاي جديدي رفت که پيامد آن دستيابي به برخي استانداردهاي بومي درصنعت نفت بود مثلا دردوران جنگ برخي از چاه ها که آسيب مي ديد يا سکوي دريايي که از بين مي رفت با روش ابداعي خود ايراني ها مهار مي شد.
دربرخي از اين بخش ها استاندارد بومي از لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه تر از استانداردهاي جهاني بوده است .
و اما اغلب استاندارهايي که در دهه 60 درصنعت نفت حاصل شد در زمينه توليد نفت بود از جمله استانداردهاي تعميير چاه ها، تزريق آب به چاه و حفظ چاهها ونگهداري سيستم توليد بود.
علاوه براين درخاموش کردن چاه هاي آتش گرفته هم درخشکي و هم در دريا به چنان روش هايي دست يافتيم که در زمان حمله عراق به کويت نيز 37 حلق چاه آتش گرفته کويت را ايران خاموش کرد.
ودراواخر جنگ ، چند سکوي نفتي ازجمله رشادت که موردحمله بمباران قرارگرفته بود ونفت آنهادر دريا منتشر مي شد به روش ايراني مهار و مجددا با نصب شير نفت آنها مهار شد، همچنين در لوله کشي هاي نفتي در دريا نيز ابداعاتي شد. که برخي ازآنها به روش ايراني موسوم است.
واما در دهه 70 در بخش اکتشاف دستيابي به استانداردهاي بومي ژئو فيزيکي ايجادشد و ايران دراين زمينه به خود کفايي رسيد. وژئو فيزيک شرکت نفت درساحل و فراساحل فعال شد و مهندسين ايراني در زمينه آزمايش ها و تفسير نتايج حفاري و زمين شناسي صاحب سبک شدند درضمن بسياري از منابع نفتي ايران نيز در اين دوران شناخته شد. و امروزه تقريبا جايي در ايران نيست که عمليات اکتشافي برروي آن انجام نشود.
انجام عمليات ژئو فيزيک سه بعدي در زاگرس، کاشان، سرخس ،درياي خزر ، پارس شمالي و اکتشافات سه بعدي ازآن جمله است.
و امادر اواسط دهه 70 که زمينه ورود بخش داخلي دراجراي پروژه هاي صنايع فراساحل ، فراهم شد؛ رعايت استانداردهاي سخت افزاري و نرم افزاري به خصوص دربخش صنايع فراساحل نفت دقيقا مطابق با استانداردهاي جهاني شكل گرفت. و تعدادي از شرکت هاي پيمانکاري ايراني گواهينامه هاي مختلف استاندارد اجرايي و"HSE" دريافت کرده اند و بسياري از آنها براي حضور دربازارهاي بين المللي آماده رقابت با پيمانکاران ديگر کشور ها هستند.

شانا:پيمانکاران داخلي در رعايت کدام بخش از استانداردها( انسان محور وتوليد محور ) موفق عمل کرده اند ضمن اينکه دلايل ضعف دربخش ديگر چيست ؟

پيمانکاران ايراني در اجراي استانداردهاي سخت افزاري که مربوط به ميزان توليد است موفق تر عمل کرده اند اما متاسفانه در استاندارهاي انسان محور نتوانسته اند به موقعيت مناسبي دست يابندو هنوز استاندارد محيط کار و ايمني کارکنان درسطح پاييني قراردارد.

شانا: علت اين امرچيست وپيمانکاران نياز به چه توانايي هايي براي دستيابي به رعايت استانداردهاي نرم افزاري وسخت افزاري به طور کامل دارند؟

مشکل اصلي اغلب پيمانکاران ايراني در نبود سرمايه کافي براي تهييه تجهيزات استاندارد و تمام اتوماتيک است که باعث شده است دربرخي از بخش ها به جاي استفاده از تجهيزات اتوماتيک ، انسان به کارگرفته شود.

شانا:رعايت صحيح استانداردها چه تاثيري درعملکرد پيمانکاران ايراني در انجام پروژه هاي داخلي و خارجي خواهدداشت؟

رعايت استانداردها ضمن اينکه شرايط حضور ايراني ها را در پروژه هاي بين المللي افزايش مي دهد، موجب افزايش سرعت و بازده کار پيمانکاران مي شود همچنين شرايط جوينت شدن و همکاري باشرکت هاي بزرگ پيمانکاري را براي ايرانيان فراهم خواهد ساخت.

شانا:وزارت نفت به عنوان کارفرما چه نقشي را در افزايش سطح استاندارد هاي پيمانکاران صنعت نفت مي تواند داشته باشد؟

افزايش دستمزد پيمانکاران داخلي به منظور تجهيزآنها و افزايش سفارش کار به پيمانکاران داخلي با هدف مجهز سازي شرکت هاي پيمانکاري داخلي صنعت نفت و رفع موانع موجود در برگزاري مناقصه هاي شفاف در صنعت نفت از عواملي است که رعايت استانداردهاي همه جانبه رادرصنعت نفت ميسر مي کند.

شانا:درقانون چه پيش بيني هايي براي اجراي استانداردها در صنعت نفت شده است و چه مجازات هايي براي کساني که اين ستانداردها را رعايت نکنند درنظر گرفته شده است؟

در ابتداي واگذاري يک پروژه به پيمانکار، شخص ثالث به عنوان ناظردرنظر گرفته مي شود که کارفرما با ناظر قرارداد امضا مي کند و گروه ناظر تمام جزئيات انجام کار را درمراحل مختلف مورد بررسي قرار مي دهد تا مطابق با استانداردهاي توافق شده في مابين طرفين باشد. اما در انجام پروژه هايي که با تاخير صورت مي گيرد( استاندارد زمان انجام پروژه رعايت نمي شود) البته بنا به قرارداد ممکن است پيمانکار مجبور به پرداخت خسارت ديرکرد شود.